Trang chủTin tức

Tin tức

Phim tài liệu “Biển đảo Việt Nam - Nguồn cội tự bao đời”

  • PDF.InEmail
Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh (HTV) trân trọng giới thiệu về bộ phim tài liệu “Biển đảo Việt Nam - Nguồn cội tự bao đời". Đây là một bộ phim nhằm thể hiện chủ quyền biển đảo của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
BienDaoVietnam2

Bộ phim tài liệu "Biển đảo Việt Nam - nguồn cội tự bao đời" bao gồm 5 tập, thể hiện quá trình thực thi chủ quyền của Việt Nam đối với các vùng biển, đảo trên biển Đông, trong đó có Hoàng Sa và Trường Sa từ các triều đại phong kiến.

 
Những chứng cứ lịch sử trong nước cũng như nguồn tư liệu tại nhiều nước trên thế giới đã khẳng định dân tộc Việt Nam thực sự làm chủ Hoàng Sa và Trường Sa đầu tiên, từ quá trình chiếm hữu và thụ đắc chủ quyền biển đảo hợp pháp của các vương triều phong kiến, cho đến việc thực thi và bảo vệ chủ quyền của các nhà nước kế tục ở Việt Nam trong thời hiện đại.
 
 
Bộ phim “Biển đảo Việt Nam - Nguồn cội tự bao giờ” sử dụng những tài liệu của Việt Nam ghi nhận quần đảo Hoàng Sa như "Toàn tập Thiên nam tứ chí lộ đồ thư" do Đỗ Bá (tự Công Đạo) biên soạn vào khoảng năm 1686 thời Hậu Lê, hay Phủ Biên Tạp Lục của Lê Quý Đôn viết năm 1776, các bộ Chính sử của nhà Lê cho đến nhà Nguyễn, nhất là tấm bản đồ hành chính chính thức của vương triều Nguyễn là "Đại Nam nhất thống toàn đồ" vào năm 1838… đã cho thấy sự hành xử chủ quyền hợp pháp của các nhà nước phong kiến Việt Nam trên quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
 
 
Được triển khai từ năm 2012, Đoàn làm phim đã đi đến 9 quốc gia trên thế giới để có những bằng chứng khách quan, thực hiện phỏng vấn những nhà nghiên cứu, các chuyên gia quốc tế cùng các luật sư về biển Đông, nhằm thực hiện bộ phim tài liệu này.
 
 
Bộ phim “Biển đảo Việt Nam - Nguồn cội tự bao đời” cũng được sự cố vấn của các nhà sử học, nhà nghiên cứu biển Đông Việt Nam trong nước và nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam tại nước ngoài.
 
 
Được triển khai từ năm 2012, Đoàn làm phim đã đi đến 9 quốc gia trên thế giới để có những bằng chứng khách quan, thực hiện phỏng vấn những nhà nghiên cứu, các chuyên gia quốc tế cùng các luật sư về biển Đông, nhằm thực hiện bộ phim tài liệu này.
 
 
Bạn có thể xem phim tư liệu này trên trang mạng xã hội video Youtube của Đài Truyền hình TP.HCM:
 

Cuộc thi GIAO THÔNG HỌC ĐƯỜNG năm học 2016-2017

  • PDF.InEmail

Giới thiệu cuộc thi Giao thông học đường năm học 2016 - 2017

Cuoc thi GT hoc duong logo goc

Thực hiện nghị quyết số 88/NQ-CP ngày 24 tháng 08 năm 2011 của Chính phủ về việc tăng cường thực hiện các giải pháp trọng tâm bảo đảm trật tự an toàn giao thông, kế hoạch số 594/KH-UBATGTQG ngày 31/12/2015 của Ủy Ban An toàn Giao thông Quốc gia về việc triển khai công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông năm 2016 với chủ đề: “Xây dựng văn hóa giao thông gắn với nâng cao trách nhiệm, siết chặt kỉ của cương người thi hành công vụ” với mục tiêu “tính mạng con người là trên hết”; căn cứ chương trình phối hợp số 235/CTPH/UBATGTQG giữa Ủy Ban An toàn Giao thông Quốc gia và Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc tăng cường công tác giáo dục an toàn giao thông trong trường học giai đoạn 2013 – 2018; văn bản số 3988/BGDĐT ngày 12/1/2016 triển khai công tác giáo dục an toàn giao thông trong trường học năm 2016. Nhằm đổi mới công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật an toàn giao thông, Ủy ban ATGT Quốc gia, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng cục Đường bộ Việt Nam, Báo Giao thông phối hợp cùng Công ty Cổ phần Tập đoàn Giáo dục Egroup tiếp tục phát động cuộc thi Giao thông học đường năm học 2016 – 2017 dành cho học sinh THCS và THPT trên toàn quốc.

 

Cuộc thi sẽ được triển khai từ ngày 07/11/2016 cho đến tháng 04/2017 dưới hình thức thi trắc nghiệm trên website: giaothonghocduong.com.vn. Các thí sinh sẽ trải qua 3 vòng: Vòng thi câp trường, vòng thi cấp tỉnh/thành phố, vòng thi toàn quốc. Cùng với đó, vòng thi toàn quốc sẽ tổ chức thi tập trung tại thành phố Hà Nội kết hợp cùng lễ trao giải tổng kết cuộc thi.  


Hệ thống câu hỏi của “Giao thông học đường” được thể hiện phong phú dưới nhiều hình thức: dạng chữ, ảnh, 3D,... Qua đó, nhiều tình huống giao thông được mô tả sinh động, giúp người thi dễ hình dung. Nội dung câu hỏi bám sát vào các tình huống giao thông thường gặp trong đời sống, trở thành những hướng dẫn, những bài học bổ ích, giúp các em nhận biết các tình huống giao thông nguy hiểm và có các kỹ năng phòng tránh.

 

Với các giải thưởng hấp dẫn và cách thức thi đấu mới lạ, tham gia thi dễ dàng, câu hỏi thi bám sát thực tế, cuộc thi “Giao thông học đường” hứa hẹn sẽ tiếp tục là một sân chơi trí tuệ lý thú và thiết thực về an toàn giao thông dành cho các học sinh THCS và THPT, giúp các em rèn luyện kiến thức cũng như ý thức, văn hóa khi tham gia giao thông.

Mọi thông tin về cuộc thi sẽ liên tục được cập nhật trên website:  giaothonghocduong.com.vn

LỜI TRI NGỘ

  • PDF.InEmail

LỜI TRI NGỘ

(Bài viết tổng kết hội thi sáng tác truyện ngắn tuổi học trò năm 2016 – 2017)

gioithieutruongdt

Oằn lưng gánh một bầu văn - Viết lên dòng chữ khắc vào nội tâm

Viết văn, thả văn là công việc của người nghệ sĩ – cái thú thanh tao chơi vui với đời nào đâu phải là trò đùa tạo hóa. Đó là công việc của các bậc tâm thành muốn chia sẻ với đời những triết lí nhân sinh. Người làm văn, làm thơ đâu phải để mua danh, mua nên vòng chức tước. Trang văn là trang đời, là khúc niệm tình của người đã từng ngày, từng giờ khắc khoải theo từng nhịp sống, để oặn lòng gieo nên từng câu chữ, thả hồn theo tiếng nói của con tim.

Biết thế, hiểu thế, nên khi phát động cuộc thi sáng tác truyện ngắn tuổi học trò và là người cầm chỉnh so đo từng giá trị của trang văn. Tôi – theo cái chữ của văn chương, cái bản ngã của con người chợt thấy mình đồng điệu, trân trọng từng tiếng lòng, dõi theo từng kịch tính, lúc hốt hoảng, lúc vui mừng học trò giờ đã là nghệ sĩ văn chương. Những tác giả không chuyên đã làm nên những điều kỳ diệu, thế mới bất ngờ, văn viết cho thầy chữ nghĩa không trôi, văn viết cho em dạt dào tuôn chảy. Khi bàn luận với đồng sự lúc chấm bài có người nói tác giả này lúc học văn thì, thì, thì khó nói, khó viết thành văn. Vậy mà hôm nay, sao viết lên những dòng văn chương hay thế. Cái lẽ mà tôi hiểu ra trong cuộc thi này, tôi không bắt ép các em vào một đề tài nhất thể - cứ ca ngợi thầy nhân ngày Nhà giáo Việt Nam. Không, niềm tôn kính thầy cô đâu phải là lời nói suông, hay là lời gượng ép. Tôi muốn các em giải bày theo suy nghĩ, theo cảm xúc riêng tư. Viết về tuổi của chúng em, viết về ước mơ, về những gì em muốn viết. Em viết rất nhiều. Tôi đọc ba ngày hơn cả trăm truyện ngắn, cả một khối tình, không kể hết lời tri ngộ, thân thương.

Trang văn em viết ra là mối tình đầu ngây ngô khờ dại “ Kí ức bao giờ cũng mang những màu hao hao năm tháng thi thoảng ghé ngang cuộc đời khiến trái tim thêm chạnh lòng giữa những nhớ nhớ thương thương” để rồi “ Hai đứa xoay lưng, chỉ nghe tiếng nấc khẽ của một người dưng đi ngược lối mình” rồi đưa ra lời oán trách “ Hãy để yên những thứ từng là của chung còn nguyên vẹn, làm ơn đừng đem bất kỳ quá khứ nào của hai đứa về riêng một phía chỉ có anh” trong truyện ngắn “Tình đầu” của Trần Thanh Kỳ Duyên – 10/1; hay sự thật rồi cũng lộ ra nhưng đã yêu rồi chỉ biết lau khô dòng nước mắt, oán hận giận hờn rồi chỉ để về không. Về với nỗi đau khi biết người mình yêu chỉ vì thách đố nhau, trò đùa của tình yêu, đâu là sự thật trong truyện “Người quan trọng” của Nguyễn Thị Hồng Nhung cũng ở lớp 10/1.

Vâng, văn em viết rất hay, giàu cảm xúc. Song, các em đã làm tôi, ông giáo già, thoáng khẽ giật mình, tuổi trẻ bây giờ lớn vậy sao. Chúng lớn theo giấc mơ hay là sự thật. Tôi quí và chúc mừng em có bố, có mẹ cũng là giáo viên, là người bạn tâm tình rất hiểu chúng em. Song sao tôi vẫn cứ lo, tình yêu phải chăng là quá sớm. Giấc mộng không thành hay bài học đau đớn của trường đời mà các em còn bé bỏng phải đeo mang.

Các em viết câu chuyện khá hay, tôi đọc từng trang mà lòng bồi hồi xúc động. Tiếng đàn ngân nga trong cái giá rét nàng Bân tháng ba trời trở gió, trở cả lòng người chờ đợi suốt cả đêm khuya. Cuộc thi khúc nhạc Piano, dẫu đã khuya, đã vắng người nghe, song vẫn còn Bà ngồi lại, ánh mắt bà mãi nhìn, mãi đắm đuối say sưa. Tôi cảm phục em, chọn nhan đề truyện ngắn khá hay giống như phần kết thúc vậy. Lắng nghe bằng đôi mắt, quả là khúc tự tình rất đậm chất nhân văn.

 “Một câu chuyện cổ tích” của bạn Trần Thị Thanh Tuyền lớp 12/2, làm tôi nhớ lại một nhà thơ đã từng đem thơ lên rao bán chợ trời để rồi cất lên một lời ca thán “văn chương hạ giới rẻ như bèo”. Có rẻ không em? Chắc là không em nhỉ? Giống bây giờ em vẫn cứ mơ, mơ được du học. Nhưng không phải mơ ở trời Âu hay ở một nơi xa xôi nào đó, mà mơ học ở trên trời ngộ quá phải không em. Chuyện kết thúc chưa hay, nhưng giấc mơ thì ai nào cấm được.Mơ mới là đời, mơ mới là tuổi trẻ. Có đúng vậy không?

Truyện “Mưa tình bạn” của bạn Doãn Thị Hiền lớp 12/1 lại đưa tôi vào lối rẻ khác. Phải là em mới học bài “Thông điệp phòng chống HIV” của Côphianan rồi nghĩ suy về cuộc đời mà viết lên những dòng văn tự sự giàu chất tự tình, giàu cảm xúc suy tư. Em kể cái miệt thị phân chia giữa người bị nhiễm HIV và người bình thường với nỗi niềm lo sợ. Song số phận mỗi một con người ai nào biết cho ai. Những đứa trẻ sinh ra nào có biết đâu phải mang cái bệnh nguy nan mang tầm thế kỉ. Chúng âm thầm nức nở giữa đường đời ngẵn lối không có ngày mai. Chúng khóc, chúng oán than vậy mà người đời còn coi khinh nhạo báng. Quả thật đau lòng cho số kiếp những nạn nhân.

Xin cảm ơn các em, cảm ơn các cây bút không chuyên đã cho tôi được ngược dòng “Lạc vào miền kí ức”, hiểu tâm trạng của “Người lái đò”, và cảm thông với bao “Lời chưa ngỏ” ...vân vân và vân vân.

Còn bao nhiêu là lời tâm sự khác. Trang văn các em đã trải lòng, dốc lên bao niềm tâm sự. Như đã nói lúc đầu: Oằn lưng gánh một bầu văn – Viết lên dòng chữ khắc vào nội tâm.

Lần nữa xin được cảm ơn các em. Cảm ơn các nghệ sĩ không chuyên đã gửi cho chúng tôi gần 400 tác phẩm. Có lớp tôi thật sự bất ngờ gần bốn mươi người, bốn mươi tác phẩm chẳng thiếu một ai. Như lớp 10/4, 12/1, chúng tôi đọc mệt lã cả người nhưng lòng vẫn ấm áp một niềm vui.

Xin cảm ơn thầy Hiệu trưởng cùng ban tổ chức đã tạo một sân chơi lịch lãm và thanh tao mở ra một dòng chảy của hội thi thật là bổ ích.

Xin kính chúc tất cả mọi người mạnh khỏe và vui tươi. 

THOÁNG XƯA...

  • PDF.InEmail

THOÁNG XƯA...

(Báo GD&TĐ số 117 thứ 2 ngày 16/5/2016)

InstagramCapture d1b32c8e-6650-40f5-80d9-6dcb4d373396 

            Nhận Giấy mời về dự Lễ kỉ niệm 20 năm Ngày thành lập trường, bỗng dưng những kí ức hôm qua cứ dội về ào ạt trong tim. Lòng chợt nhớ tới vần thơ Hai cư "Ao xưa/Con ếch nhảy vào/Vang tiếng nước xao"  mà tâm phục khẩu phục...

            Phải! Kí ức xưa vọng về trong suốt pha lê. Khó khăn lắm tôi vẫn không "điều khiển" được những dòng kí ức ấy. Nó cứ chảy dài miên man nối tiếp không ngừng. Có điều chung là trong dòng chảy ấy, hiện ra lớp lớp thế hệ học trò đã đi qua. Các em hồn nhiên, ríu rít quanh tôi. Có em tôi chẳng nhớ tên nhưng nhớ miết nụ cười, ánh mắt hay phút "nhí nhố" giòn tan trong từng lớp học... Nhớ ngày nào nơi trường cũ, sau giờ dạy, ra khỏi lớp học, ra tận cổng trường vẫn có học sinh lẽo đẽo theo sau, sẻ chia trong day dứt: "Cô ơi! Em thương nhân vật cô Đào quá!". Em thì "thích nhân vật Nguyệt lắm cô ơi! Tâm hồn cô ấy sao đẹp lạ lùng!". "Cô ơi! Em vừa giận vừa thương người đàn bà hàng chài"...Cô ơi, bày tụi em ngâm thơ cô nhé...Dàn đồng ca nhiều lúc bất chợt ngân vang ấm lòng đến lạ. Vẫn còn nhớ gương mặt các em rạng ngời khi giải tỏa được nỗi niềm trăn trở. Tôi thường quan niệm, trong tiết dạy nên tạo ra những cuộc đối thoại nhỏ để các em bày tỏ được quan điểm, suy nghĩ của mình trước vấn đề. Hãy giúp các em tìm đến chân lí để các em thấy niềm tin còn mình tìm được hạnh phúc với nghề. Rồi giới thiệu báo Văn học và tuổi trẻ, Thế giới trong ta ...để các em đọc và động viên các em tập tành viết lách. Chao ơi, có bạn nhảy cẫng lên vì "Cô ơi! Em có bài được đăng trên Văn học tuổi trẻ rồi...". Có thể là truyện ngắn, có thể chỉ là vài lời bình nho nhỏ thôi nhưng đủ để các em mừng cả tháng, cả năm dài...Thương lắm!

            Tôi vốn là người mà đồng nghiệp từng ví như bình chứa khổng lồ. Mọi người có thể trút bầu tâm sự riêng tư mà không hề lo lắng ngày mai có ai biết chuyện mình hay không. Tự nhủ chắc trong lòng mình có hàng trăm ngàn viên đá cuội. Mỗi viên ghi dấu chuyện một người, trong veo mát lạnh và thăm thẳm chân trời. Qủa thực "hạnh phúc là ở cách nhìn" và bản thân mình đừng chờ giông bão đi qua mà nhiều lúc cần học cách "khiêu vũ" trong mưa bão. Lăn lóc giữa cuộc đời dâu bể, cuội làm nên mình cứng cáp, từ tâm...

            Tôi vốn thích hay chính xác là mê đắm cái ngông của nhà văn Nguyễn Tuân, máu xê dịch của Nguyễn Tuân, tài hoa của Nguyễn Tuân...Mỗi tội là không quá say đắm trang viết của con người tài hoa lịch lãm ấy nhưng tôi luôn phục sát đất câu chữ của Nguyễn Tuân. Có một học trò đã tặng tôi một con tôm mỹ nghệ thật đẹp vì em biết rằng cô giáo mình rất quý cá tính, tài năng Nguyễn Tuân. Và chắc em từng nghe tôi kể chuyện Giáo sư, Nhà giáo nhân dân Hoàng Như Mai viết về Nguyễn Tuân, rằng: nhà thơ Bảo Định Giang từ thành phố Hồ Chí Minh ra Hà Nội thăm Nguyễn Tuân, mang theo món quà biếu là con tôm treo tường để trang trí. "Con tôm này do một người chuyên chơi đồ mĩ nghệ làm ra từ một con tôm sống rất công phu. Mang một cái vỏ tôm rất bự mà hết sức mảnh mai lên máy bay, giữ cho không dập nát đã khó nhưng khó hơn nữa là làm sao bảo trì được hai cái râu cong vút như cần câu không bị gãy. Nhà thơ Bảo Định Giang làm công việc này thật vất vả không kém vượt biển, trèo non. Nhưng ông cố làm cho bằng được: nếu con tôm đem biếu Nguyễn Tuân mà cụt mất đoạn râu, dù chỉ nửa phân thôi, cũng mất hết giá trị dưới con mắt người lịch duyệt ấy!" (Trong cuốn Chân dung và tác phẩm, NXB Giáo dục, 1999)...Còn con tôm của em - tôi cứ hay gọi là con tôm hùm ấy, tôi chuyển nhà rồi vỡ vụn cùng thời gian. Và em chẳng biết vì cớ gì mà sinh nhật cô vẫn nhắn tin nhưng không chịu nhận là mình. Nghe nói em yêu văn mà không theo được, bởi ngã rẽ cuộc đời nên em tự học cách quên cô, để cô không còn kì vọng về em nữa. Bạn bè nói thế, cô chỉ biết thương em và lưu giữ lại những trang văn em gửi cô để bày tỏ nỗi lòng sau mỗi bài cô dạy. Nếu cô không nhầm thì em đã khóc, hay chính xác hơn là trừ ba cậu nhóc rơm rớm nước mắt còn ba mươi ba cô con gái thì sụt sùi lâu ơi là lâu trong một tiết văn cô dạy hồi lớp 10 em nhỉ"?

            Và rồi tình cờ tôi gặp em theo cái kiểu rất hiện đại - lên "phây" (facebook) vào ngày 20 tháng 11 năm trước. Những dòng thư em gửi cho tôi vẫn da diết như ngày nào "Đã lâu lắm rồi, cô học trò ấy vô tình quên đi cách gọi điện hỏi thăm cô, quên đi cách tỉ mẩn ngồi viết lời chúc đầy hoa lá gửi đến cô giáo của mình, thật tệ đúng không cô?? Thời gian, cuộc sống và thực tại đã vô tình lấy đi lòng đam mê văn chương mà ngày xưa cô đã truyền, đã nhen nhóm và thắp sáng cho em chừng nào không hay...Sáu năm xa cô, sáu năm có quá nhiều chuyện để nói và cũng có những cảm xúc...thật khác. Nói bao nhiêu cũng thấy thiếu, nói gì cũng thấy dư...Ngày xưa mê giọng văn của cô rồi chẳng biết yêu văn tự  bao giờ. Cảm ơn fecabook đã cho em gặp lại cô". Còn cô thì chưa bao giờ trách em mà cứ đau đáu nỗi niềm thương nhớ về em. Đúng là cảm ơn "phây" cho cô trò mình tái ngộ em nhỉ? Giờ em không theo nghiệp văn nhưng cũng đang là cô giáo...Cảm nhận về nghề thấm thía lắm phải không em?

            Trong mắt tôi lại là một cậu nhóc lớp 12 bán công năm ấy. Em tâm sự: "Cô ơi, trước đây em từng ghét văn và môn văn làm em buồn ngủ. Vậy mà từ khi cô vào lớp dạy đến giờ, cô làm em ...mất ngủ, em nuốt từng lời cô dạy đó..." Ấm áp trong lòng. Nghe nói em vào quân ngũ rồi theo nghiệp nhà binh. Lòng thấy mừng cho em...

            Cuộc đời chật hẹp mà lòng người đại dương em nhỉ? Đại dương lắm thôi! Có em học trò khuya lơ khuya lắc gõ cửa nhà: "Cô ơi! Em từng là học trò của cô, hôm nay xe em bị hết xăng, nhà em còn xa, cô cho em mượn ít tiền đi cô". Lật đật lấy tiền cho em khi mà vẫn chưa nhớ ra đó là học sinh khóa nào, lớp nào. Rồi lại "Ui chao! Tội nghiệp!". Kệ, coi như giúp em khi hoạn nạn, thế thôi!

            Có em học trò đang học đại học, mới chập tối gọi điện: "Cô ơi! Em chưa có tiền nộp học phí nên không được thi học kì cô à..." Thương em từ cái hồi làm công tác chủ nhiệm nên tôi biết, nhà em nghèo mà chị em ai cũng hiếu học. Lại vội vàng "Về đây cô cho mượn tạm nhé!". Dẫu đồng lương hồi đó chưa dư dả tí nào. Em lặn lội vượt gần năm chục cây số về thăm cô, mượn tiền đặng mai nộp kịp để thi học kì...Rồi em ra trường, may mắn thay không phải "bao bì" này nọ. Em trở thành giáo viên. Tôi mừng và tin rằng em sẽ trân quý những ngày qua để sống cho hôm nay trọn vẹn với nghề.

            Biết đâu, biết đâu đấy, tôi đã thổi vào một, hai, ba và nhiều hơn thế nữa ở các em tình yêu văn chương, tình yêu thương và lẽ sống chân thành, để hôm nay nhìn các em trưởng thành mà lòng bộn bề cảm xúc...

            Mười năm gắn bó trường xưa, tôi ra đi canh cánh nỗi niềm. Những gắn bó ân tình sâu nặng với trường lớp, anh em, bè bạn…. Mười năm, khoảng thời gian đủ để con người làm nên bao kỉ niệm vui buồn, đủ để tôi tự hào có những lớp lớp học trò trưởng thành giữa cuộc đời giông bão. Mười năm, tình yêu tôi lớn lên với bao thăng trầm đẩy đưa không nói hết. Tôi có nghĩ đến chuyện chia tay mảnh đất ba zan này nhưng đến lúc ra đi cứ bất ngờ đến lạ. Không gặp được nhiều bè bạn, người thân. Không chia tay nỗi một người quá cố, tôi thấy lòng mình cứ bất an, day dứt. Trong màn sương mờ của buổi sớm mai hôm ấy, tôi lặng lẽ thu vào tầm mắt hình ảnh những người thân đưa tiễn, căn nhà nhỏ ấm cúng, vườn cây xanh thăm thẳm…Không biết ngày nào trở lại, tôi chợt thấy nghẹn ngào, khóe mắt cay cay. Tất cả như thước phim chầm chậm đay vào lòng tôi...Chậm thôi, khẽ thôi để ngày mai trở lại, thêm một lần được cảm nhận yêu thương...Trường xưa ơi!

                                                                                                     Hoàng Thủy

 

            

Truyện ngắn Việt Nam sau 1986 và sự mở rộng đường biên thể loại

  • PDF.InEmail

Truyện ngắn Việt Nam sau 1986 và sự mở rộng đường biên thể loại

(trích Tạp chí văn nghệ quân đội – số tháng 6/ 2016)

tải xuống

ĐINH TRÍ DŨNG  
 Một trong những đặc điểm nổi bật của văn học Việt Nam sau 1986  là sự đan xen, thâm nhập lẫn nhau giữa các thể loại. Người ta đã nói đến chất thơ trong văn xuôi, chất tiểu thuyết trong truyện ngắn, màu sắc tự sự trong thơ… Với tính chất là một thể loại tự sự cỡ nhỏ, năng động, truyện ngắn đã liên tục đổi mới, thu hút vào trong nó ưu thế của nhiều thể loại khác. Thực ra đặc điểm này đã biểu hiện ở những mức độ khác nhau trong truyện ngắn Việt Nam trước 1986, nhưng phải đến sau 1986, sự mở rộng đường biên trong truyện ngắn mới thực sự trở nên rõ nét trên cả hai phương diện nội dung và hình thức thể loại. Và truyện ngắn đã trở thành một trong những thể loại có thành tựu nổi bật nhất trong bức tranh văn học thời kì Đổi mới.      

Quan niệm truyền thống cho rằng truyện ngắn là hình thức tự sự cỡ nhỏ, trước hết là ở dung lượng. Dung lượng là dấu hiệu nhận dạng đầu tiên, và nó cũng quy định khả năng bao quát hiện thực, thể hiện số phận con người của thể loại này. Nếu tiểu thuyết thường có xu hướng mở rộng không gian, kéo dài thời gian, chiếm lĩnh đời sống trong sự đầy đặn và toàn vẹn, ôm trùm nhiều cảnh đời, nhiều số phận, thì truyện ngắn thường xoáy vào một điểm, một “nhát cắt” điển hình nào đó của hiện thực. Nhà văn Nguyễn Công Hoan, bậc thầy của truyện ngắn hiện thực trào phúng, khi nói về kinh nghiệm viết đã nhấn mạnh: “Muốn truyện ấy là truyện ngắn, chỉ nên lấy một ý chính làm chủ đề cho truyện. Những chi tiết trong truyện chỉ nên xoay quanh chủ đề ấy. Không có chi tiết thừa, rườm rà, miên man. Mỗi truyện cần có một ý, một ý thôi. Ý ấy là ý chính của truyện nhưng thực ra nó là ý định của tác giả… Làm nổi được ý ấy cho độc giả hiểu, thì truyện sẽ hay”. Nhiều cây bút truyện ngắn khác cũng nói đến tính chất ngắn gọn, cô đúc, tính “một chủ đề” của truyện ngắn. Bùi Hiển cho rằng: “Truyện ngắn lấy một khoảnh khắc trong cuộc đời một con người mà dựng lên”. Nguyễn Kiên cũng có ý kiến tương tự: “Mỗi truyện ngắn chỉ chứa đựng một tình thế như thế nào đó đã xảy ra trong đời sống, nếu đến hai tình thế trở lên, truyện ngắn sẽ bị phá vỡ”. Nguyễn Thành Long cũng chú ý khai thác cái mà ông gọi là “moment” (ông tự dịch là “chốc lát”) trong truyện ngắn…        
Các ý kiến trên đã từng là định hướng cho sáng tác của nhiều nhà văn trong một thời kì dài. Nguyễn Công Hoan là người trung thành với cách kết cấu truyện đơn giản, chủ đề rõ ràng, không có quá nhiều nhân vật. Nếu câu chuyện còn có khả năng phát triển, ông cắt nó làm hai truyện liên hoàn, chẳng hạn Báo hiếu trả nghĩa cha và Báo hiếu trả nghĩa mẹ; Công dụng của cái miệng và Người thứ ba. Truyện của Bùi Hiển, Nguyễn Kiên, Nguyễn Thành Long… cũng thường chú ý khai thác những “moment” đặc biệt và đã có nhiều tác phẩm tạo được dấu ấn với người đọc.

Sau 1975, đặc biệt là sau 1986, tính chất “một chủ đề”, tính “nhát cắt” bó hẹp của thể loại truyện ngắn đã bị phá vỡ. Cuộc sống bộn bề, với nhiều mảng hiện thực phức tạp đan xen nhau. Nhà văn cũng không còn yên tâm với cái nhìn và sự cắt nghĩa giản đơn, một chiều. Truyện ngắn đã có sự nới rộng biên độ trên nhiều phương diện. Về hình thức, một mặt nó co nén lại trong truyện cực ngắn, mặt khác nó lại có xu hướng gia tăng về dung lượng. Một số nhà nghiên cứu cho rằng truyện cực ngắn là hình thức kéo truyện ngắn về phía trữ tình, phía chất thơ, là “làm cho người đọc rung động, làm cho tâm hồn người đọc biết nhạy cảm với những xao động tinh vi nhất của cuộc đời”. Ngược lại với xu hướng trên là sự gia tăng dung lượng và mở rộng khả năng bao quát hiện thực, là sự xoáy sâu vào những bi kịch nhân sinh, là cái nhìn đa chiều về số phận con người, là xu hướng tiểu thuyết hóa của truyện ngắn. Trong thực tế sáng tác trước đây, chúng ta đã từng nhìn thấy những truyện ngắn mang dáng dấp tiểu thuyết như
 AQ chính truyện của Lỗ Tấn, Số phận con người của M. Solokhov, Chí Phèo của Nam Cao…

Dường như đã và đang có một sự vận động ngược chiều: Nếu một bộ phận tiểu thuyết có xu hướng ngắn lại (Tấm ván phóng dao của Mạc Can, Lạc rừng, Ngõ lỗ thủng của Trung Trung Đỉnh, Cõi người rung chuông tận thế của Hồ Anh Thái, Thiên thần sám hối, Lão Khổ của Tạ Duy Anh, Trí nhớ suy tàn, Những đứa trẻ chết già, Thoạt kỳ thủy của Nguyễn Bình Phương…) thì nhiều truyện ngắn lại có xu hướng kéo dài ra, mở rộng không gian, thời gian, dõi theo những số phận có thăng trầm, biến cố, làm cho chúng mang dáng dấp những truyện vừa hay tiểu thuyết rút gọn. Ta có thể nhận thấy điều đó qua nhiều truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp, Ma Văn Kháng, Mạc Can, Võ Thị Hảo, Y Ban, Trần Thùy Mai, Nguyễn Ngọc Tư… Tuy nhiên, cái cốt yếu chưa phải là dung lượng mà là cách thức tiếp cận, đào xới hiện thực. Lối kết cấu truyện ngắn truyền thống dựa trên một chủ đề mà Nguyễn Công Hoan đã nói dường như đang bị phá vỡ khi xuất hiện các truyện ngắn lồng ghép nhiều chủ đề, nhiều ý tưởng, nhiều khi các chủ đề đan xen vào nhau, với nhiều khoảng mờ không dễ nhận ra như Phiên chợ Giát, Chiếc thuyền ngoài xacủa Nguyễn Minh Châu, Vàng lửa, Kiếm sắc, Giọt máu, Truyện tình kể trong đêm mưa của Nguyễn Huy Thiệp, Cánh đồng bất tận của Nguyễn Ngọc Tư, Bước qua lời nguyền của Tạ Duy Anh, Khách sạn Cánh Đồng Diều, Người đàn bà nhìn qua song cửa của Mạc Can, Hồn trinh nữcủa Võ Thị Hảo, Bóng đè, Vu quy của Đỗ Hoàng Diệu… Phiên chợ Giát là cái nhìn đa chiều về nông thôn, về bản chất tiểu nông của người nông dân, là những dự cảm âu lo về con đường đi lên của làng quê Việt Nam. Chiếc thuyền ngoài xa khám phá về những nghịch lí của đời sống, đồng thời cũng là triết lí về văn chương, về nghệ thuật. Vàng lửa, Phẩm tiết vừa đan xen lịch sử và dã sử, hiện tại và quá khứ, vừa là suy tư về quan hệ giữa chính trị và văn hoá, quyền lực và cái đẹp. Bước qua lời nguyền là câu chuyện tình yêu đau đớn, là lời tuyên ngôn “bước qua lời nguyền” cũ kĩ của tổ tiên, những định kiến cứng nhắc về kẻ thù truyền kiếp, về lòng thù hận mù quáng. Cánh đồng bất tận là những mảng sáng tối trong bức tranh hiện thực của xã hội Nam Bộ, là “cánh đồng bất tận” của đói nghèo, lạc hậu, tăm tối, cũng là triết lí về sự sống con người, về trả thù và báo ứng, về bao dung và đổi thay. Khách sạn Cánh Đồng Diều là suy tư về ác tính, vô cảm và trả giá, là sự được - mất đầy vô nghĩa của con người trong dòng chảy thời gian, là hiện thực và cũng là kì ảo, ngụ ngôn của thời hiện tại và quá khứ đan xen… Tính đa chủ đề này làm cho việc tiếp nhận nhiều truyện ngắn trở nên khó khăn hơn, và nhiều lúc vì thế đã gây nên những tranh luận trái chiều. 


Cùng với sự lồng ghép nhiều chủ đề là sự mở ra nhiều tuyến của cốt truyện, của hệ thống nhân vật, sự phức tạp của hệ thống tình tiết, sự đan xen nhiều giọng điệu trần thuật. Xu hướng mở rộng, bao quát cả cuộc đời với chiều sâu của số phận, với những “luật đời”, “nghiệp chướng” nào đó đã trở nên quen thuộc trong nhiều trang viết. Ngay tiêu đề các truyện ngắn đã gợi lên điều đó:
 Một người Hà Nội, Đời khổ, Luật trời, Bạn viết cũ (Nguyễn Khải), Tóc huyền màu bạc trắng, Người đánh trống trường, Những người đàn bà, Anh cả tôi người sung sướng, Bà ngoại, Người bị ruồng bỏ (Ma Văn Kháng), Chị tôi, Một nửa cuộc đời, Thiếu phụ chưa chồng (Nguyễn Thị Thu Huệ), Vòng trầm luân trần gian, Hoá kiếp, Tội tổ tông, Luân hồi (Tạ Duy Anh), Người sót lại của rừng cười, Hồn trinh nữ, Nghiệp chướng (Võ Thị Hảo)… Trong các cây bút truyện ngắn viết thành công sau Đổi mới, Nguyễn Khải là người chăm chú nhất dõi theo những thăng trầm của số phận, của những kiếp người giữa bộn bề phong ba xã hội. Một người Hà Nội là sự khắc hoạ vẻ đẹp sống động của cô Hiền - một người đàn bà Hà Nội bình thường, một bản lĩnh sống, một phong thái quý phái, thanh lịch của con người đất Tràng An xưa mà tác giả xem như một “hạt bụi vàng” còn sót lại. Bạn viết cũ là câu chuyện ngậm ngùi về một “đời văn thăng trầm vất vả của cái nghiệp làm người” của một “bạn viết cũ”, người có mười bảy năm cầm bút với khoảng hai mươi cái truyện ngắn và bút kí. Với giọng văn đầy chất suy tư, triết lí của một con người từng trải, Nguyễn Khải phát huy biệt tài nén chặt những số phận cay đắng, buồn bã chỉ trong dăm bảy trang viết, vì thế câu chuyện dù khép lại nhưng dư âm của nó thì vẫn vọng ngân.

Cùng với khả năng bao quát những thăng trầm của số phận theo chiều dài thời gian là sự mở rộng không gian phản ánh, là sự đan xen nhiều tuyến nhân vật. Truyện ngắn hôm nay cũng không dừng lại với hình thức “một hoặc vài ba nhân vật” mà đôi khi nó là câu chuyện của nhiều người, cả gia đình, cả dòng họ, cả một làng, cả một thời.
 Giọt máu (Nguyễn Huy Thiệp) là lịch sử của một họ tộc, từ đời đại phú Phạm Ngọc Liên “sống đến tám mươi tuổi. Ông có ba vợ, năm con trai, sáu con gái”, sang đời con là ông Phạm Ngọc Gia làm nghề mổ lợn, đến đời đứa cháu đích tôn Phạm Ngọc Chiểu thông minh tuấn tú từ nhỏ, thi đỗ, làm quan, đục khoét dân chúng, sau bị thất sủng về vườn. Câu chuyện còn kéo dài đến đời vợ chồng người chắt Phạm Ngọc Phong, một kẻ cơ hội, hãnh tiến, cuối cùng chết trong ân hận khi đứa con trai bị sét đánh chết. Bốn mươi lăm trang truyện dồn nén biết bao sự kiện của một họ tộc kéo dài ba bốn đời, với hàng chục số phận thăng trầm, đau khổ, gồm đủ mọi thành phần xã hội khác nhau. Bước qua lời nguyền của Tạ Duy Anh là câu chuyện lời nguyền, câu chuyện hận thù kéo dài từ đời ông, đời cha đến đời con của một gia đình. Nhiều truyện ngắn của Ma Văn Kháng, Nguyễn Quang Thân, Trần Thuỳ Mai, Y Ban, Nguyễn Bản… cũng có xu hướng mở rộng dung lượng và sức chứa như thế.

Để mở rộng dung lượng truyện ngắn, các cây bút cũng thể nghiệm nhiều hình thức kết cấu độc đáo. Nguyễn Huy Thiệp thường dùng hình thức liên hoàn hoặc truyện trong truyện.
 Những ngọn gió Hua Tát gồm mười truyện. Khung cảnh các câu chuyện thường mở đầu là “Ngày ấy ở Hua Tát…”, tiếp theo là “Có một cô gái…”, “Có một người đàn bà...”. ở truyện Trái tim hổ xuất hiện nhân vật chàng Khó, sau đó trong truyện Nàng Sinh lại hiện lên hình ảnh miếu chàng Khó. Chút thoáng Xuân Hương gồm ba truyện, có quá khứ, có hiện tại, được tác giả ghép bên nhau lần lượt là Truyện thứ nhất, Truyện thứ hai, Truyện thứ ba. Võ Thị Hảo có sáng kiến cắt các chương trong tiểu thuyết Giàn thiêu, biến nó thành những truyện ngắn tương đối độc lập nhưng vẫn gắn kết với nhau và đưa vào tập Những truyện không nên đọc vào lúc nửa đêm. Bước qua lời nguyền, Vòng trầm luân trần gian, Hoá kiếp của Tạ Duy Anh như những câu chuyện nối tiếp nhau, móc xích vào nhau, với các nhân vật vừa có mặt ở truyện này, vừa tái xuất hiện ở các truyện tiếp theo.

Nhận xét về tiểu thuyết đương đại, nhà văn Tạ Duy Anh có một ý kiến đáng chú ý: “Xu hướng ngắn, thu hẹp bề ngang, vừa khoan sâu theo chiều dọc… tiểu thuyết ít mô tả thế giới hơn là tạo ra một thế giới theo cách của nó”. Nhà nghiên cứu Bùi Việt Thắng cũng cho rằng: “Đọc tiểu thuyết đương đại Việt Nam chúng ta sẽ thấy rất rõ khuynh hướng giản lược nhân vật và cốt truyện”. Truyện ngắn lại đang có một xu hướng vận động ngược lại. Nhà văn Nguyên Ngọc nhận xét: “Dung lượng truyện ngắn hiện nay rất lớn, trong độ ba trang mấy nghìn chữ mà rõ mặt cuộc đời, một kiếp người, một thời đại. Các truyện ngắn bây giờ rất nặng. Dung lượng của nó là dung lượng của cả cuốn tiểu thuyết”. Nhà văn Lê Minh Khuê, khi đọc các truyện ngắn dự thi trên tuần báo Văn nghệ năm 1991, cho rằng: “Nhiều người đọc thích các truyện ngắn mang dáng dấp tiểu thuyết cực ngắn, nghĩa là truyện này mà viết dài ra thì thành tiểu thuyết hẳn hoi nhưng tác giả đã dồn nó vào hai trang báo”. Các ý kiến trên thực ra không hề mâu thuẫn nhau mà đều cùng phản ánh một thực tế: các thể loại văn xuôi hiện đại, trong đó có tiểu thuyết và truyện ngắn, đang mở rộng đường biên thể loại, đang thâm nhập lẫn nhau, thu hút các yếu tố tích cực của nhau, mục đích cuối cùng là phát huy tối đa khả năng khám phá thế giới hiện thực, khám phá thế giới tâm hồn đầy phức tạp, bí ẩn của con người.

(Sưu tầm Võ Văn Vân)
bannerooffice
vanphongtructuyenso
ThuvienanhThuvienvideo
Thong bao nha truongKe hoach nha truong

LỜI HAY Ý ĐẸP


Hạnh phúc của tình yêu là ở trong hành động. Tình yêu được thử thách bằng tinh thần sẵn sàng hành động vì người mình yêu.
Wenlit

THƯ VIỆN ẢNH

VIDEO CHUYÊN ĐỀ

You need Flash player 6+ and JavaScript enabled to view this video.
Title: Giải cầu lông chào mừng 20/11 của trường THPT Duy Tân

Hiện có 36 khách Trực tuyến

THỐNG KÊ

Các thành viên : 2
Nội dung : 49
Liên kết web : 24
Số lần xem bài viết : 51109

Cấu hình bố cục

Hướng

Phong cách menu

Màu giao diện

TAVICO TOOLS