LUẬT TRÍ TUỆ NHÂN TẠO

• 

Viết bởi Ban Biên Tập Thứ tư, 27 Tháng 5 2026 15:38

 

Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025 là văn bản pháp lý chuyên ngành đầu tiên của Việt Nam điều chỉnh toàn diện lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Luật gồm 8 chương, 35 điều, được Quốc hội thông qua vào tháng 12/2025. Cụ thể:

Chương 1: Quy định chung;

Chương 2: Phân loại và quản lý hệ thống trí tuệ nhân tạo theo rủi ro;

Chương 3: Phát triển hạ tầng và bảo đảm chủ quyền trí tuệ nhân tạo quốc gia;

Chương 4: Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực;

Chương 5: Đạo đức và trách nhiệm trong hoạt động trí tuệ nhân tạo;

Chương 6: Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm;

Chương 7: Quản lý nhà nước về trí tuệ nhân tạo;

Chương 8: Điều khoản thi hành

Luật Trí tuệ năm 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/3/2026, trừ các nội dung liên quan sau đây:

– 18 tháng kể từ ngày Luật Trí tuệ nhân tạo có hiệu lực thi hành đối với hệ thống trí tuệ nhận tạo trong lĩnh vực y tế, giáo dục và tài chính;

– 12 tháng kể từ ngày Luật Trí tuệ nhân tạo có hiệu lực thi hành đối với các hệ thống trí tuệ nhân tạo không thuộc trường hợp trên.

Trong thời hạn quy định trên, hệ thống trí tuệ nhân tạo được tiếp tục hoạt động, trừ trường hợp cơ quan quản lý nhà nước về trí tuệ nhân tạo xác định hệ thống có nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng thì có quyền yêu cầu tạm dừng hoặc chấm dứt hoạt động.

Sự ra đời của đạo luật này đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc thể chế hóa định hướng phát triển công nghệ số, trong đó AI được xác định là một trong những trụ cột then chốt.

1. Kiểm soát rủi ro và thúc đẩy phát triển trong Luật Trí tuệ nhân tạo 2025

Về mặt quản lý, Luật quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm nhằm kiểm soát rủi ro trong quá trình phát triển và sử dụng AI. Cụ thể quy định tại điều 7, nghiêm cấm việc lợi dụng hoặc chiếm đoạt hệ thống trí tuệ nhân tạo để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đồng thời, không được phát triển hoặc sử dụng AI phục vụ các mục đích trái pháp luật. Một điểm nổi bật khác là quy định cấm sử dụng công nghệ giả mạo, mô phỏng con người hoặc sự kiện thật nhằm thao túng nhận thức, hành vi gây thiệt hại nghiêm trọng.

Luật cũng đặc biệt quan tâm đến việc bảo vệ các nhóm yếu thế như trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật hoặc những người hạn chế năng lực hành vi dân sự, bằng cách cấm mọi hành vi lợi dụng điểm yếu của các nhóm này để gây tổn hại. Ngoài ra, việc tạo lập và lan truyền nội dung giả mạo có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội cũng bị nghiêm cấm.

Trong lĩnh vực dữ liệu, Luật yêu cầu việc thu thập, xử lý và sử dụng dữ liệu cho AI phải tuân thủ nghiêm các quy định liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân, sở hữu trí tuệ và an ninh mạng. Các hành vi can thiệp trái phép vào cơ chế giám sát, kiểm soát của con người đối với hệ thống AI; che giấu thông tin bắt buộc phải công khai; hoặc làm sai lệch các cảnh báo, nhãn thông tin cũng đều bị xử lý nghiêm. Đồng thời, việc lợi dụng hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm AI để thực hiện hành vi trái pháp luật cũng bị cấm.

Bên cạnh các quy định kiểm soát, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 cũng thiết kế nhiều cơ chế ưu đãi nhằm thúc đẩy phát triển ngành. Theo quy định tại Điều 20, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực AI được hưởng mức ưu đãi cao nhất theo pháp luật về khoa học và công nghệ, đầu tư, công nghệ cao và chuyển đổi số. Đồng thời, họ được tạo điều kiện tiếp cận hạ tầng kỹ thuật, nguồn dữ liệu và môi trường thử nghiệm để phục vụ nghiên cứu, sản xuất và thương mại hóa sản phẩm.

2. Hỗ trợ phát triển hệ sinh thái và thị trường trí tuệ nhân tạo:

Nhà nước cũng đóng vai trò kiến tạo khi hỗ trợ phát triển hệ sinh thái và thị trường AI. Điều này bao gồm việc ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ AI trong hoạt động đấu thầu; phát triển các sàn giao dịch công nghệ và nền tảng kết nối cung – cầu; bảo đảm khả năng tiếp cận công bằng đối với hạ tầng tính toán và dữ liệu; cũng như triển khai các chính sách ưu đãi về thuế, đầu tư và tài chính nhằm khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Tổng thể, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 không chỉ là công cụ quản lý mà còn là đòn bẩy thúc đẩy phát triển công nghệ, góp phần đưa Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành quốc gia số, với trí tuệ nhân tạo đóng vai trò là nền tảng cốt lõi.